60 jaar World Press Photo

slide02Slide uit mijn presentatie van afgelopen week voor fotosz.nl in Galerie Pennings, Eindhoven, met enkele winnende foto’s van Nancy Reagan uit het online archief van World Press Photo. De volgende slide – haar man Ronald:

slide03

Nancy Reagans overlijden tien dagen eerder vormde een mooi aanknopingspunt om te kijken hoe zij in het online archief bewaard is gebleven. Het thema van de lezing was namelijk 60 jaar World Press Photo, maar dan niet aan de hand van de iconische beelden maar juist aan de hand van de minder bekende plaatjes die de overgrote meerderheid van het archief vormen.

Aan de foto’s van Nancy en Ronald valt op dat ze allemaal bekroond zijn in de Humor (& Happy News) categorie. Maar vergis je niet: het zijn meer dan grappige plaatjes.

Ten eerste de categorie: die was in 1974 in de wedstrijd geïntroduceerd om fotografen uit Oostbloklanden, die geen conflicten en ander slecht nieuws konden fotograferen, meer kans op een prijs te bieden. De categorie werd dan ook niet lang na de val van de muur afgeschaft (lees er hier meer over).

Ten tweede lijkt het weliswaar alsof Nancy en Ronald het protocol even loslaten, toch hadden zij de touwtjes wat de pers betreft stevig in handen: onder Reagan moest het Witte Huis een positieve, energieke uitstraling hebben en daar pasten dit soort beelden perfect in. Toen Dirck Halstead, White House photographer voor Time Magazine tijdens het presidentschap van Reagan, werd gevraagd naar de waarheid in zijn foto’s van het Witte Huis, antwoordde hij dat die niet bij de fotograaf ligt maar bij degenen die de foto’s gebruiken. Nu zouden dit soort foto’s nooit meer bekroond worden (zie themapagina Political Leaders).

slide61Behalve over foto’s van politieke leiders sprak ik ook over twee andere thema’s die ik voor World Press Photo had uitgewerkt: On the move, over migranten en vluchtelingen, naar aanleiding van de zojuist bekend geworden World Press Photo van het jaar, en Traces, dat over beelden gaat waarop alleen de sporen van geweld, oorlogen en rampen te zien zijn (en daardoor misschien nog wel meer impact hebben). Zoals Yonathan Weitzmans foto hierboven van het jurkje van een Afrikaans meisje in het prikkeldraad van de Israelisch-Egyptische grens, dat beide thema’s verbeeldt.

De lezing eindigde met een abstracte foto die doet denken aan Venetiaans gemarmerd papier, maar over een van de grootste olierampen in de geschiedenis gaat:

slide72

Festival voor nieuwsfotografie

Start 14e Grand Prix, Solitudering, Stuttgart, 19 juli 1964 (foto: Erich Baumann)
Start 14e Grand Prix, Solitudering, Stuttgart, 19 juli 1964 (foto: Erich Baumann)

Deze spectaculaire kleurenfoto, gemaakt door de Duitse persfotograaf Erich Baumann (van Pressefoto Baumann), was de eerste kleurenfoto die ooit bij World Press Photo werd bekroond. Baumann kreeg in 1965 de 1e prijs in de kleurencategorie, die dat jaar speciaal was geïntroduceerd ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan van World Press Photo. In de tentoonstelling was het hoekje met kleurenfoto’s het populairst bij de bezoekers. Terwijl voorzitter Peter van Breukelen twee jaar eerder nog had gezegd niet in de toekomst van de kleurenfotografie te geloven aangezien de essentie van een persfoto niet per se in kleur hoefde te worden uitgedrukt. Heel langzaam maakte de kleurenfotografie zijn opmars in de pers, eerst in advertenties, daarna in tijdschriften en tot slot, eind jaren tachtig, in kranten. In 1987 ontving World Press Photo voor het eerst meer inzendingen in kleur dan in zwart-wit.

Festival NieuwsfotografieAfgelopen zondag liet ik deze foto zien in Museum Hilversum tijdens het Festival voor nieuwsfotografie. Naar aanleiding van World Press Photo’s 60-jarig bestaan en de nieuwe website, waarop het archief van winnende foto’s een prominente plek heeft gekregen, vertelde ik daar over verschillende technische en visuele ontwikkelingen in de internationale persfotografie sinds 1955. Behalve kleur in de fotojournalistiek, kwam ook de fotosequentie aan de orde, een belangrijke categorie in de jaren zeventig toen camera’s steeds vaker met een motor drive werden uitgerust. Daarnaast besprak ik de winnende foto’s van enkele fotojournalisten die een meer conceptuele en experimentele benadering aan de dag leggen.

Over al deze onderwerpen heb ik features (themapagina’s) gemaakt voor de website van World Press Photo, zie bijvoorbeeld: World in ColorPhoto Sequences en Concept & Experiment.

Overigens laten de jaarwinnaars van 1955 en 2015 – toevallig allebei Denen – ook zonder woorden zien hoe sterk de persfotografie in 60 jaar veranderd is:

Het Festival voor nieuwsfotografie duurt nog t/m 20 februari, de tentoonstelling met alle winnende foto’s van de Canon Zilveren Camera 2015 is t/m 28 februari in Museum Hilversum te zien en reist daarna door het land.

The World Press Photo Collection

De nieuwe website van World Press Photo is vrijdag gelanceerd met de vertoning van deze trailer tijdens de jaarlijks Awards Days in het Compagnietheater in Amsterdam. Drie jaar heb ik met het online team gewerkt aan de inhoudelijke integratie van het online archief dat nu als collection een nieuw leven is begonnen.

Ga op zoek in deze bijzondere verzameling van meer dan 10.000 persfoto’s en maak je eigen fan board!

Poseren

Maart 2015, foto: C. Barton van Flymen
Maart 2015, foto: C. Barton van Flymen

Verrassing van World Press Photo: een portretsessie met C. Barton van Flymen als afscheidscadeau! Poseren voor een professionele fotograaf doe ik niet dagelijks dus een beetje ongemakkelijk was het in het begin wel (wat doe ik met mijn handen? Lachen? Niet lachen?). Maar een beetje professional, en dat is Barton natuurlijk, weet je al snel op je gemak te stellen. In 2013 waren zijn foto’s te zien in Foam in de tentoonstelling Framed in Print, 40 jaar Nederlandse tijdschrift fotografie.

© C. Barton van Flymen

Tropenjaren rond 17° noorderbreedte

27 oktober was ik te gast bij de VADV, de Vereniging van Arts-assistenten Dermatologie en Venereologie, die me had uitgenodigd om te spreken tijdens de jaarlijkse VADV-AIOS dag. De dermatologen-in-opleiding nodigen elk jaar, behalve twee vakgenoten, ook een spreker van buiten uit. Dit jaar was het thema van de bijeenkomst, die in de Utrechtse Sociëteit De Vereeniging werd gehouden: Tropenjaren. Ik mocht het thema naar eigen inzicht invullen, en omdat ik voor World Press Photo op dit moment onderzoek doe naar foto’s van de Vietnamoorlog, werd dat het onderwerp (het conflict ontstond toen in 1954 het land, na het gedwongen vertrek van de Fransen, langs de 17de breedtegraad werd opgedeeld in Noord- en Zuid-Vietnam).

De oorlog in Vietnam domineerde tussen 1963 en 1975 het wereldnieuws (en dus ook World Press Photo) en is nog altijd de meest gefotografeerde oorlog aller tijden. In Vietnam hadden fotojournalisten vrij toegang tot het oorlogsgebied, dat wil zeggen tot het strijdtoneel in Zuid-Vietnam – in het Communistische noorden lag dat anders. De oorlog werd bij wijze van spreken in de huiskamer uitgevochten.

Sommige foto’s zijn daarbij in het collectieve geheugen gegrift, zoals de standrechtelijke executie op straat in Saigon (een foto van Eddie Adams) en het naakte rennende meisje dat vlucht voor een napalmbombardement op haar dorp (foto Nick Ut). Het waren letterlijk en figuurlijk tropenjaren voor de Amerikanen, die een oorlog zonder duidelijke vijand uitvochten en waarin de scheidslijn tussen goed en kwaad niet bestond. De terughoudende manier waarop de Amerikanen tegenwoordig fotografen en journalisten toelaten tot oorlogsgebieden in bijvoorbeeld Irak of Afghanistan, is grotendeels bepaald door het mediabeleid tijdens Vietnamoorlog. En dat heeft te maken met de overheersende idee dat de media, en vooral foto’s en tv-beelden, politiek-strategische beslissingen hebben geforceerd en zo mede het desastreuze verloop van de oorlog in Vietnam hebben bepaald.

Aan de hand van een aantal foto’s en fotoreportages heb ik laten zien hoe en door wie de Vietnamoorlog werd gefotografeerd, op welke manier die foto’s werden verspreid, hoe erop gereageerd werd en hoe sommige foto’s veel later een tweede leven zijn gaan leiden, los van de oorspronkelijke context.

Credit dia 2: Eddie Adams, Zuid-Vietnamese politiechef executeert een Vietcong-verdachte op straat in Saigon, 1 februari 1968 (Associated Press), zie: World Press Photo Contest Archive, AP Images, The Digital Journalist, Historische Kranten – Koninklijke Bibliotheek

World Press Photo

Screenshot www.archive.worldpressphoto.orgIn maart ben ik begonnen aan een project voor World Press Photo. Als Online Archive Coordinator ben ik verantwoordelijk voor de inhoudelijke integratie van het huidige online archief  van alle winnende foto’s (www.archive.worldpressphoto.org) in de corporate website (www.worldpressphoto.org). Het betreft ruim 10.000 foto’s, gemaakt door meer dan 1300 verschillende fotografen, die sinds 1955 zijn bekroond.

Door middel van een fijnmazig trefwoorden systeem, thematische pagina’s en uitgebreide achtergrondinformatie ga ik deze bijzondere foto’s van een politiek-historische context voorzien. In het nieuwe Online Resource Center worden heden en verleden met elkaar verbonden via de winnende foto’s en winnende fotografen van de World Press Photo Contest. Tegelijkertijd krijgt de bezoeker van de website een mooi overzicht van de verschillende manieren waarop wereldgeschiedenis de afgelopen decennia is gevisualiseerd.